مقابله برخاست و در اين حال از امام مسقط يارى طلبيد . اين نخستين همكارى آشكار بين بنى معين و امام مسقط بود « 1 » كه از سوى ديگر نشان - دهندهء تداوم تمايل مسقط براى مداخله در امور بندر عباسى است ؛ موضوعى كه در اواخر عصر زنديه و اوائل عصر قاجاريه به « اجاره مالياتى بندر عباسى » از طرف امام مسقط منجر شد . درگيرىهاى دريايى قواسم و بنى معين ، با مداخله مستقيم ناوگان امام مسقط به نتيجه مشخصى نرسيد و در همان ايام جعفر خان لارى در مقام حاكم جديد وارد شهر شد . « 2 » ملا على شاه در اين دوره ، براى جلب نظر رؤساى طايفه قواسم ، به ازدواج و ايجاد پيوندهاى سببى متوسل شد « 3 » و بدين ترتيب ، دسته‌بندى نيروها تكامل يافت . بنى معين ، نصير خان لارى و امام مسقط در يك سو و قواسم ، آل حرم و ملا على شاه در سوي ديگر قرار داشتند و در نبردهاى پراكنده ، به مواضع همديگر تهاجم ميكردند . در همين ايام ، چند حادثه ديگر ، شرايط سياسى بندر عباسى را به سمت بحران كامل سوق داد . حادثه نخست ، ورود « محمد ولى خان » ، يكى از فرماندهان كريم خان زند به صحنه نبرد بود كه با هدف كمك به ملا على شاه ، با هفت هزار نيرو وارد بندر عباسى شد . يك گزارش هلندى حاكى است كه « كريم خان زند يكى از سرداران خود را به نام ولى خان با هفت هزار مرد به يارى ملا على شاه فرستاد ، ولى خان كه از سوى سران محلى به سردى پذيرايى شد آنان را به زور وادار به همكارى كرد . از اين‌رو در فاصله ده ساعت راه پيرامون بندر عباسى و در شهر به دشوارى كسى يافت مىشد و كاروان كمپانى هند شرقى انگليس در راه بندر عباسى تاراج شد . » « 4 » عملكرد اين سردار زنديه موجب ناامنى كامل در مسيرهاى منتهى به بندر عباسى ، به ويژه از سمت لار شد . در حادثه‌اى ديگر ، در سال 1172 ق . / 1758 م . كرمان در معرض تهاجمها و حملات نصير خان لارى قرار گرفت . « 5 » با گسترده شدن عمليات نظامى ، راههاى بخش‌هاى شمالى بندر عباسى - كه در مسير تجارى به كرمان قرار داشت - كاملا مسدود و در همان حال ، دفتر كمپانى هند شرقى در كرمان نيز بسته و عملا تجارت بين بندر عباسى و كرمان متوقف شد . لازم به ذكر است كه در اين ايام ، كرمان منبع اصلى كمپانى هند شرقى براى تأمين ابريشم بود كه با بسته شدن دفتر آن ، بندر عباسى به شدّت تحت تأثير قرار گرفت . به همين دليل ، بسيارى از تجار و بازرگانان ، به شهرهاى ديگر ، از جمله بصره و بوشهر مهاجرت كردند . « ادوارد ايوز » - كه در آن ايام در بندر عباسى به سر مىبرد - درباره وضعيت عمومى شهر مىنويسد : « در حال حاضر اينجا محلى است كه هيچ بازده‌اي براى ما ندارد ، جز آنچه كه در دفاتر تجارى هلند و انگليس به دست مىآيد . علاوه بر اين ، هيچ اروپايى در اينجا سكونت ندارد و ساختمان كمپانى انگليس و هلند تنها بناهاى ارزشمند بر جاى مانده در اين شهر است . بقيه شهر ، نمودارى كلى از خرابه‌هايى است كه حكايت از شكوفايى شهر درگذشته دارند . » « 6 » در سال 1173 ق . / 1759 م . كشتىهاى فرانسوى با برافراشتن پرچم هلند ، به بندر عباسى نزديك شدند و به دفاتر تجارى انگليس حمله كردند . اين حملات ، به دنبال جنگهاى هفت ساله بين انگليس و فرانسه به وقوع پيوست و به پياده شدن نيروهاى فرانسوى در بندر عباسى و به آتش كشيدن دفتر تجارى انگليس انجاميد . « 7 » ملا على شاه در اين حملات از كمك نيروهاى فرانسوى بهره گرفت . « 8 » مدت زيادى از حمله فرانسويها به دفتر كمپانى هند شرقى نگذشته بود كه به دليل فشارها و ظلم و ستم فراوان شورش‌هاى محلي به راه افتاد . در اوائل سال 1174 ق . / 1760 م . مردم جزيره هرموز عليه ملا على شاه شوريدند ، او را اسير كردند و دو فروند كشتى نيروى دريايى نادر شاه را به نام « فيض ربانى » به تصرف درآوردند . « 9 » در اين ميان ، نبرد سختى ميان قبايل مختلف و با هدف تصرف دو كشتى بزرگ « رحمانى » و « فيض ربانى » - كه از ناوگان نادرى بر جاى مانده بود - به وقوع پيوست كه در پى آن ، گروه‌هاى مختلف متخاصم ، شامل قواسم ، بنى معين ، جعفر خان لارى و ملا على شاه ، شهر بندر عباسى را مورد تاخت و تاز كامل خود قرار دادند و برخى از كشتىهاى متوقف شده در لنگرگاه و محموله‌هاى انگليسى را غارت كردند . در گزارش نمايندگى دفتر تجارى انگليس آمده است : « وضعيت واقعى اين گونه است كه آنان هيچ ملك يا مال التجاره يا تجارتى ندارند كه بخواهند از آنها حراست كنند . تنها پشتيبان مالى و ممر درآمد آنها غارت كالاها و منازل است . » « 10 » با ورود كشتىهاى امام مسقط براي حمايت از طايفهء بنى معين ، همكارى طوايف هوله و آل حرم عليه ملا على شاه و ورود جعفر خان لارى به شهر ، موقعيت ويژه‌اى پديد آمد . « 11 » در اين ميان ، مردم شهر چاره‌اى جز فرار نداشتند . موج گستردهء مهاجرت از اين شهر ، چنان بود كه در تابستان سال 1176 ق . / 1762 م . نماينده انگلستان در بندر عباسى چنين نوشت : « تنها يك سوم جمعيت سه سال قبل از آن

--> ثبت كرده ، اما گزارش هلنديها آن را در سال 1175 ق . / 1762 م . دانسته است . ) ( 1 ) . Power Struggles . . . , op . cit . pp . 49 - 50 . ( 2 ) . The Persian Gulf Precis , op . cit . p . 156 . ( 3 ) . Loriemer , op . cit . p . 101 . ( 4 ) . اختلافات تجارى ايران و هلند ، پيشين ، ص 339 ؛ همچنين : - The Persian Gulf Precis , op . cit . Vol . 1 P . 129 . ( 5 ) . وزيرى ، احمد على خان ، تاريخ كرمان ، تصحيح و تحشيه دكتر باستانى پاريزى ، انتشارات علمى ، 1375 ، جلد دوم ، صفحات 682 - 672 . ( 6 ) . Ives , Edward , A Voyage From England to India . . . , London , 1773 , p . 197 - 198 . ( 7 ) . براى آگاهى بيشتر از جزئيات اين حادثه بنگريد به : - Loriemer , op . cit . Vol 1 , pp . 103 - 106 . - The Persian Gulf Precis , op . cit . Vol 1 , pp . 132 - 136 . ( 8 ) . The Persian Gulf Precis , op . cit . Vol 1 . p . 133 . ( 9 ) . Loriemer , op . cit . Vol 1 . p . 107 . ( 10 ) . منافع بريتانيا در خليج فارس ، پيشين ، صص 77 - 76 . ( 11 ) . اختلافات تجارى ايران و هلند ، پيشين ، صص 203 - 202 .